ദില്ലി സമരത്തിന് പെരുമ്പറ മുഴക്കി പാഞ്ചജന്യം; ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന് വേറിട്ട വിളംബരം

ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളുടെ വിളംബരങ്ങൾ സാധാരണയായി സിനിമാപ്രദർശനങ്ങളിലൂടെയോ സാംസ്കാരിക സമ്മേളനങ്ങളിലൂടെയോ ആണ് നടക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ, പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ചിറ്റൂർ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പാഞ്ചജന്യം ഫിലിം സൊസൈറ്റി 2027 ജനുവരിയിൽ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പതിനേഴാമത് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ വിളംബരത്തിന് വ്യത്യസ്തമായൊരു വഴി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ദില്ലിയിൽ നടക്കുന്ന സമരത്തിന് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് പൊതുജനങ്ങളെയും വിദ്യാർത്ഥികളെയും കലാകാരന്മാരെയും അണിനിരത്തി പെരുമ്പറ മുഴക്കിയാണ് പാഞ്ചജന്യം മേളയുടെ പ്രമേയം പ്രഖ്യാപിച്ചത്.

നവംബർ മൂന്നിന് ചിറ്റൂർ അണിക്കോട് മുക്കിൽ നടന്ന പരിപാടി ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ മുന്നോടിയായുള്ള ഒരു സാംസ്കാരിക സംഗമം മാത്രമായിരുന്നില്ല. സമകാലിക സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളോടും ജനകീയ സമരങ്ങളോടും ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ പുലർത്തേണ്ട ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രഖ്യാപനം കൂടിയായിരുന്നു അത്. കലയും സംസ്കാരവും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളും പരസ്പരം വേർതിരിച്ചുനിർത്താനാവാത്ത പ്രവർത്തനമേഖലകളാണെന്ന നിലപാടാണ് ഈ പരിപാടിയിലൂടെ പാഞ്ചജന്യം മുന്നോട്ടുവച്ചത്.

‘We the Future – Dreaming and Daring for a Better World’ (നമ്മളാണ് ഭാവി – മെച്ചപ്പെട്ടൊരു ലോകത്തിനായി സ്വപ്നം കാണുകയും ധൈര്യത്തോടെ മുന്നേറുകയും ചെയ്യുക) എന്നതാണ് പതിനേഴാമത് പാഞ്ചജന്യം അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ പ്രമേയം. ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വപ്നങ്ങൾക്കും അവ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാനുള്ള സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഈ പ്രമേയത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം ഒരു സമരൈക്യദാർഢ്യ പരിപാടിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചത് ശ്രദ്ധേയമായി.

കേരളത്തിലെ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളിൽ അനൗൺസ്മെൻ്റ് ആയി മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദത്തിൻ്റെ ഉടമയായ ഷിജിന ചന്ദ്രൻ മകളായ മാളവികയോടൊപ്പം ചേർന്ന് ദില്ലി സമരത്തിൽ വൈറലായ നേഹാ സിങ്ങ് രാഥോറിൻ്റെ ഗാനം അവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ.

ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് മൂന്നുമണി മുതൽ വൈകിട്ട് ഏഴുമണിവരെ നീണ്ട പരിപാടിയിൽ നിരവധി കലാകാരന്മാരും എഴുത്തുകാരും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും പങ്കെടുത്തു. പാട്ടുകളും താളവാദ്യങ്ങളും കവിതകളും പ്രസംഗങ്ങളും പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഭാഗമായി. വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും പൊതുജനങ്ങളുടെയും പങ്കാളിത്തം പരിപാടിക്ക് ജനകീയ സ്വഭാവം നൽകി. ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം ഒരു അടച്ചിട്ട സദസ്സിൽ ഒതുക്കാതെ പൊതുഇടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നുവെന്നതും ഈ പരിപാടിയുടെ പ്രത്യേകതയായി.

ഒരു ഗ്രാമീണ ഗ്രന്ഥശാലയിൽനിന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിലേക്ക്

പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഈ വേറിട്ട വിളംബരത്തിന്റെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും. 1979-ൽ ചിറ്റൂരിലെ തെക്കേഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ചെറിയ ഗ്രന്ഥശാലയും സ്പോർട്സ് ക്ലബ്ബുമായി ആരംഭിച്ച പ്രസ്ഥാനമാണ് പാഞ്ചജന്യം. വായനയും കലയും കായികപ്രവർത്തനങ്ങളും സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ ഭാഗമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ച ഈ കൂട്ടായ്മ പിന്നീട് ചിറ്റൂരിലെ പ്രധാന സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നായി വളർന്നു.

1988-ൽ കേരളത്തിലെ സമ്പൂർണ സാക്ഷരതാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളിയായ പാഞ്ചജന്യം, വിദ്യാഭ്യാസ സഹായം, തൊഴിൽ സംരംഭങ്ങൾക്കുള്ള പിന്തുണ, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള സ്കോളർഷിപ്പുകൾ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും ഇടപെടൽ വിപുലീകരിച്ചു. 1998-ൽ പാഞ്ചജന്യം ട്രസ്റ്റ് രൂപീകരിച്ചു. 2005-ലാണ് പാഞ്ചജന്യം ഫിലിം സൊസൈറ്റി നിലവിൽ വന്നത്. 2008-ൽ ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവവും സംഘടിപ്പിച്ചു.

മതനിരപേക്ഷത, പുരോഗമന ചിന്ത, സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തം എന്നിവയെ സംഘടനയുടെപ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളായി പാഞ്ചജന്യം കാണുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചലച്ചിത്രപ്രദർശനങ്ങൾക്കപ്പുറം സമൂഹത്തിലെ രാഷ്ട്രീയവും സാംസ്കാരികവുമായ പ്രശ്നങ്ങളെ ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള വേദിയായും ചലച്ചിത്രോത്സവം വളർന്നു.

പ്രതിരോധത്തിന്റെ ചരിത്രവുമായി ചേർന്ന ചലച്ചിത്രമേള

പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ മുൻകാല ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളുടെ പ്രമേയങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ ഈ പുരോഗമന നിലപാടിന്റെ തുടർച്ച കാണാം. 2013-ലെ മേളയുടെ പ്രമേയം ‘വിയോജിപ്പുകൾക്കുള്ള ഇടം’ എന്നതായിരുന്നു. 2015-ൽ കീഴാള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവിഷ്കാരങ്ങൾക്കും 2017-ൽ ദേശീയതയെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനാത്മക പരിശോധനയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി. 2019-ലെ മേള വിശ്വാസവും സ്വാതന്ത്ര്യവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങളെക്കുറിച്ചായിരുന്നു. 2020-ൽ പൗരത്വത്തിന്റെ പുനർനിർവചനം പ്രമേയമായി. പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരെ രാജ്യവ്യാപകമായി പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്ന കാലഘട്ടത്തിലായിരുന്നു ആ മേള. 2022-ൽ കൂട്ടായ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ആത്മാവും 2024-ൽ ഇന്ത്യയെ പുനർകണ്ടെത്തലും ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ കേന്ദ്രവിഷയങ്ങളായി.

2025-ലെ മേള തൊഴിലിടങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങൾക്കാണ് പ്രാധാന്യം നൽകിയത്. 2026-ലെ പതിനാറാമത് മേളയുടെ പ്രമേയം ‘സംഗീതം: അതിജീവനവും കലാപവും’ എന്നതായിരുന്നു. തമിഴ്നാട്ടിലെ ദളിത് പ്രതിരോധ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പറയിസംഗീതത്തിന്റെ താളങ്ങളോടെയാണ് ആ മേള ആരംഭിച്ചത്.

ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളുടെ പ്രമേയങ്ങൾ കേവലം മുദ്രാവാക്യങ്ങളായി ഒതുങ്ങാതെ അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംവാദങ്ങളും ചർച്ചകളും സംഘടിപ്പിക്കാൻ പാഞ്ചജന്യം ശ്രമിച്ചുവരുന്നു.

ലോകസിനിമയുടെ പ്രദർശനത്തോടൊപ്പം ഡോക്യുമെന്ററികൾ, ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ, കുട്ടികൾക്കുള്ള സിനിമകൾ, യുവ ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർക്കുള്ള മത്സരങ്ങൾ, തുറന്ന സംവാദങ്ങൾ എന്നിവയും മേളയുടെ ഭാഗമാണ്.

പ്രമുഖ മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ പി. സായ്നാഥ് 2024-ലെ മേള ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തുകൊണ്ട് നടത്തിയ പ്രസംഗം ഈ സാംസ്കാരിക ഇടപെടലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസക്തി വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു. ചരിത്രത്തെ വളച്ചൊടിക്കാനും ഇന്ത്യയുടെ ബഹുസ്വര പാരമ്പര്യത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്താനുമുള്ള ശ്രമങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്ന് സംസാരിച്ചത്. പ്രസംഗത്തിന്റെ വിശദമായ റിപ്പോർട്ടും പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ വേദിയിൽ ഉയർന്ന ചർച്ചകളും പിന്നീട് ദി ഐഡം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു.

സിനിമയും സാമൂഹിക സമരങ്ങളും

കേരളത്തിലെ ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രവുമായി ചേർത്തുവായിക്കുമ്പോൾ പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. 1965-ൽ അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച ചിത്രലേഖ ഫിലിം സൊസൈറ്റി മുതൽ കേരളത്തിലെ ചലച്ചിത്ര കൂട്ടായ്മകൾ ലോകസിനിമയെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ചർച്ചകൾക്കും വഴിയൊരുക്കിയിരുന്നു.

ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനം ലോകസാഹിത്യത്തെ സാധാരണക്കാരിലേക്ക് എത്തിച്ചതുപോലെ ഫിലിം സൊസൈറ്റികൾ ലോകസിനിമയെ കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിച്ചു. ഈ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ തുടർച്ചയായാണ് ചിറ്റൂരിലെ പാഞ്ചജന്യത്തെയും കാണേണ്ടത്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നവംബർ മൂന്നിലെ പെരുമ്പറ മുഴക്കലിന് പ്രത്യേക പ്രസക്തിയുണ്ട്.

ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ പ്രചാരണവും ഒരു ജനകീയ സമരത്തോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യവും ഒരേ വേദിയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത് കലയെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചുനിർത്താനാവില്ലെന്ന സമീപനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

പ്രതിഷേധത്തിന്റെ വേദിയിലേക്ക് വിദ്യാർത്ഥികളെയും എഴുത്തുകാരെയും കലാകാരന്മാരെയും പൊതുജനങ്ങളെയും ഒരുമിച്ചെത്തിച്ചതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. വിവിധ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിനും കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിനും സാംസ്കാരിക സംഘടനകൾക്ക് വേദിയൊരുക്കാനാകുമെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി ഈ പരിപാടിയെ കാണാം.

ജനുവരിയിൽ ഏഴുദിവസത്തെ ചലച്ചിത്രോത്സവം

2027 ജനുവരി 22 മുതൽ 28 വരെ ചിറ്റൂർ അണിക്കോട് ജങ്ഷനിലെ കൈരളി, ശ്രീ തിയേറ്ററുകളിലാണ് പതിനേഴാമത് പാഞ്ചജന്യം അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം നടക്കുക. മേളയുടെ ഭാഗമായി ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങൾ, ഡോക്യുമെന്ററികൾ, ക്യാമ്പസ് ചിത്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള മത്സരങ്ങളും പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. മത്സരചിത്രങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഡിസംബർ 15 ആണ്.

ഈ വർഷത്തെ ‘We the Future’ എന്ന പ്രമേയം യുവതലമുറയുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കും ആശങ്കകൾക്കും സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനായുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കും ചലച്ചിത്രമേളയിൽ പ്രാധാന്യം നൽകാനുള്ള സാധ്യതയാണ് തുറക്കുന്നത്. പ്രമേയം പ്രഖ്യാപിച്ച വേദിയും അതിന്റെ സ്വഭാവവും ഈ സമീപനത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തത നൽകുന്നു.
ചിറ്റൂരിലെ ഒരു ഗ്രാമീണ ഗ്രന്ഥശാലയിൽനിന്ന് ആരംഭിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന നിലയിലേക്ക് വളർന്ന പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത സ്ഥിരമായ ഘടകമാണ്. ദില്ലി സമരത്തിന് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് പതിനേഴാമത് മേളയുടെ വിളംബരം നടത്താനുള്ള തീരുമാനം ഈ ചരിത്രത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ്.

ജനുവരിയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കാനിരിക്കുന്ന സിനിമകളുടെയും സംഘടിപ്പിക്കാനിരിക്കുന്ന സംവാദങ്ങളുടെയും ഉള്ളടക്കം ഇനിയും പൂർണമായി വ്യക്തമാകാനുണ്ട്. എന്നാൽ, ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ വിളംബരം തന്നെ ഒരു ജനകീയ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കിയതിലൂടെ പാഞ്ചജന്യം ഇത്തവണയും തങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക നിലപാട് വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.