2026 ജൂണിലെ ചരിത്രപരമായ യു.എസ്-ഇറാൻ ധാരണാപത്രം, നൂറിലധികം ദിവസങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന വിനാശകരമായ യുദ്ധത്തിന്റെ അസ്ഥിരമായ ഒരു നിർത്തിവയ്ക്കലിനെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. ഇത് പശ്ചിമേഷ്യൻ സുരക്ഷാ സമവാക്യങ്ങളെ  മാറ്റിയെഴുതുന്നതോടൊപ്പം ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജ-തന്ത്രപ്രധാന മേഖലകളിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുവാനും സാധ്യതയുണ്ട്. 

2026 ജൂൺ പകുതിയോടെ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട ഈ സമഗ്ര ധാരണാപത്രം (MoU) വരുന്ന വെള്ളിയാഴ്ച സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിൽ നടക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങിൽ ഒപ്പുവെക്കും. ആധുനിക പ്രസിഡൻഷ്യൽ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അപ്രവചനീയമായ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളിലൊന്നിനാണ് അടിവരയിടുന്നത്.

2026 ഫെബ്രുവരി 28-ന് ഇറാൻ മണ്ണിൽ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ചേർന്ന് നടത്തിയ അപ്രതീക്ഷിത ആക്രമണത്തോടെയാണ് 100 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധം ആരംഭിച്ചത്.

ഈ കാലയളവിലുടനീളം, പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് കടുത്ത സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്കും തിടുക്കത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾക്കും ഇടയിൽ പലതവണ നിലപാടുകൾ മാറ്റിമറിക്കുകയുണ്ടായി.

ട്രംപിന്റെ ഇറാൻ തന്ത്രങ്ങളിലെ നാടകീയ മാറ്റങ്ങൾ

മാസങ്ങളോളം ട്രംപ് ഭരണകൂടം “മാക്സിമം പ്രഷർ 2.0” (പരമാവധി സമ്മർദ്ദം) എന്ന തന്ത്രമാണ് പിന്തുടർന്നത്. ഇറാന്റെ തുറമുഖങ്ങൾക്ക് മേൽ വിനാശകരമായ നാവിക ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തുകയും, ഇറാന്റെ സൈനിക റഡാറുകൾക്കും ഡ്രോൺ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും നേരെ നേരിട്ട് മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഒരു സമഗ്രവും സുതാര്യവുമായ ആണവ-ബാലിസ്റ്റിക് കരാർ പൂർണ്ണമായി യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്നതുവരെ മരവിപ്പിച്ച ഇറാന്റെ ആസ്തികളിൽ നിന്ന് ഒരു ഡോളർ പോലും വിട്ടുനൽകില്ലെന്ന് ട്രംപ് വ്യക്തമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ആഘാതം ഒരു ആഗോള ഊർജ്ജ പ്രതിസന്ധിയായി മാറുകയും, തിരിച്ചടിയായി നടത്തിയ ഒരു ഡ്രോൺ ആക്രമണത്തിൽ കുവൈറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിന് സാരമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ട്രംപിന്റെ നിലപാടുകളിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടായി. ജൂൺ പകുതിയോടെ, ട്രംപ് താൻ തന്നെ നിശ്ചയിച്ച പരിധികൾ ലംഘിച്ച്, മരവിപ്പിച്ച 25 ബില്യൺ ഡോളർ ഇറാനിയൻ ഫണ്ട് ഘട്ടം ഘട്ടമായി വിട്ടുനൽകാൻ അനുമതി നൽകി. ഇതിൽ സാങ്കേതിക ചർച്ചകൾക്ക് മുമ്പായി ഉടനടി നൽകുന്ന 12 ബില്യൺ ഡോളറും, ഇറാന്റെ എണ്ണ വിൽപ്പനയിലെ താത്കാലിക ഇളവുകൾ നീട്ടുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.

തുടർന്ന്, ട്രൂത്ത് സോഷ്യലിലൂടെ (Truth Social), ഒരു “സമ്പൂർണ്ണ” കരാറിന് എല്ലാ കക്ഷികളെയും വളരെ പെട്ടെന്ന് അഭിനന്ദിച്ചു കൊണ്ട് രംഗത്തെത്തിയ ട്രംപ്, “നിങ്ങളുടെ എഞ്ചിനുകൾ സ്റ്റാർട്ട് ചെയ്യൂ, എണ്ണ ഒഴുകട്ടെ” എന്ന് ലോകത്തോട് ആഹ്വാനവും ചെയ്തു. മാസങ്ങളോളം താൻ എടുത്ത കർക്കശമായ നിലപാടുകൾക്ക് തികച്ചും വിരുദ്ധമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ പുതിയ പ്രതികരണം.

സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് കരാറിന്റെ ഘടന

​ടെഹ്‌റാനിൽ പാകിസ്ഥാന്റെയും ഖത്തറിന്റെയും മധ്യസ്ഥതയിൽ നടന്ന 17 മണിക്കൂർ നീണ്ട തീവ്രമായ ചർച്ചകളിലൂടെ രൂപപ്പെടുത്തിയ  പ്രാഥമിക രൂപരേഖയിൽ നിഷ്‌കർഷിക്കുന്നത് അടുത്ത 60 ദിവസത്തേക്ക് ഇരുരാജ്യങ്ങളും  പാലിക്കേണ്ട നിർദ്ദേശങ്ങളാണ്:

​ഒന്ന്:  ഇറാൻ 30 ദിവസത്തെ കുഴിബോംബ് നിർവീര്യമാക്കൽ (mine-clearing) പ്രക്രിയ നടത്തണം; ഈ 60 ദിവസ കാലയളവിൽ യാതൊരുവിധ യാത്രാ നികുതിയും ഈടാക്കുകയില്ല.

​രണ്ട്: അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ സമ്പൂർണ്ണ നാവിക ഉപരോധം പിൻവലിക്കുകയും ഇറാൻ തങ്ങളുടെ പ്രാദേശികമായ നിഴൽ യുദ്ധങ്ങൾ (proxy operations) അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

​മൂന്ന്: ടെഹ്‌റാൻ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം നിലവിലുള്ള തോതിൽ മരവിപ്പിക്കുകയും തങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള ഉയർന്ന തോതിൽ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ശേഖരം ലഘൂകരിക്കാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്യും.

​നാല്: വാഷിംഗ്ടൺ വിദേശത്തുള്ള 25 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഫണ്ട് നേരിട്ടുള്ള പണക്കൈമാറ്റത്തിലൂടെയും ക്രെഡിറ്റ് ലൈനുകളിലൂടെയും വിട്ടുനൽകുകയും പുതിയ ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നത് തടയുകയും ചെയ്യും.

പ്രാദേശിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: വൈറ്റ് ഹൗസ്-ഇസ്രായേൽ ഭിന്നത

ഈ കരാർ ഉടനടി ഒരു വെടിനിർത്തലിലേക്ക് നയിക്കുമെങ്കിലും, വൈറ്റ് ഹൗസും ഇസ്രായേലും (Jerusalem) തമ്മിൽ പരസ്യമായി ഉടലെടുത്ത ഭിന്നത ഇതിന്റെ ദീർഘകാല നിലനിൽപ്പിന് വലിയ ഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്. പ്രാദേശിക നിയന്ത്രണങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയെച്ചൊല്ലിയാണ് ഇരുവർക്കുമിടയിലുള്ള പ്രധാന തർക്കം.

 ആണവ നിയന്ത്രണങ്ങളിലും സമുദ്ര ഗതാഗത സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലും മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഈ കരട് കരാറിൽ, ഇറാന്റെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ പദ്ധതികളെയും പ്രാദേശിക നിഴൽ സൈന്യങ്ങളെയും (proxy networks) താൽക്കാലികമായി ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.

ഈ വിട്ടുവീഴ്ച ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി ബെന്യാമിൻ നെതന്യാഹുവിനെ ചൊടിപ്പിച്ചിരുന്നു. സംയമനം പാലിക്കണമെന്ന ട്രംപിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകളെ നേരിട്ട് വെല്ലുവിളിച്ചുകൊണ്ട്, ജൂൺ 14 ഞായറാഴ്ച വടക്കൻ ഇസ്രായേലിലേക്ക് നടന്ന റോക്കറ്റ് ആക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി, ബെയ്‌റൂട്ടിന്റെ തെക്കൻ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലെ ഹിസ്ബുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഇസ്രായേൽ വ്യോമസേന കടുത്ത വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ നടത്തി.

ഈ അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങൾ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളെ തകിടം മറിക്കുമെന്ന അവസ്ഥയിലെത്തിച്ചപ്പോൾ, നെതന്യാഹുവിനെ “കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഒരാൾ” എന്ന് ട്രംപ് പരസ്യമായി വിമർശിക്കുകയും പ്രാദേശിക ശത്രുതകൾ ഉടനടി അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്തു. അതേസമയം, ഇസ്രായേലിനെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള വാഷിംഗ്ടണിൻ്റെ കഴിവിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഈ നയതന്ത്രത്തിന്റെ ഭാവി നിലകൊള്ളുന്നതെന്നും, ഇസ്രായേലിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഇനിയും ഏകപക്ഷീയമായ ആക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ ഈ ധാരണകൾ അസാധുവാകുമെന്നും ഇറാന്റെ പാർലമെന്റ് സ്പീക്കർ മുഹമ്മദ് ബഖർ ഖാലിബാഫ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

ഇന്ത്യക്കുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ

പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലെയും പശ്ചിമേഷ്യയിലെയും സമാധാന അന്തരീക്ഷം ന്യൂഡൽഹിക്ക് വലിയ സാമ്പത്തിക-തന്ത്രപ്രധാന നേട്ടങ്ങളാണ് സമ്മാനിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഊർജ്ജ ഉപഭോക്താക്കളിലൊരാളായ ഇന്ത്യയെ, ആഗോള പെട്രോളിയം വ്യാപാരത്തിന്റെ 20 ശതമാനത്തോളം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ (Strait of Hormuz) ഭാഗികമായ അടച്ചുപൂട്ടലിനെ തുടർന്നുണ്ടായ അസ്ഥിരാവസ്ഥയും സാരമായി ബാധിച്ചിരുന്നു.

സാമ്പത്തിക സ്ഥിരത (Macroeconomic Stability):  ഗൾഫിലൂടെയുള്ള സാധാരണഗതിയിലുള്ള സമുദ്ര ഗതാഗതം പുനരാരംഭിക്കുന്നതോടെ ആഗോള വിപണിയിൽ അസംസ്‌കൃത എണ്ണവില അതിവേഗം കുറയുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഇറക്കുമതിച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുകയും ആഭ്യന്തര പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുകയും ധനക്കമ്മി സ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യും.

ചബഹാർ തുറമുഖത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനം: യു.എസ്-ഇറാൻ യുദ്ധം അവസാനിക്കുന്നത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഇറാനിലെ ഇന്ത്യയുടെ അഭിമാനകരമായ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പദ്ധതിയായ ചബഹാർ തുറമുഖത്തിന് (Chabahar Port) പുതുജീവൻ നൽകും. നാവിക ഉപരോധങ്ങൾ നീങ്ങുന്നതും പുതിയ ഉപരോധങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള താൽക്കാലിക ആശ്വാസവും കാരണം, ഇന്ത്യക്ക് ചബഹാറിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം വേഗത്തിലാക്കാൻ സാധിക്കും. ഇത് പാകിസ്താനെ മറികടന്ന് മധ്യേഷ്യയിലേക്കും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലേക്കുമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ഗതാഗത ഇടനാഴിയെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കും.

ഭൗമരാഷ്ട്രീയ നയതന്ത്രം (The Geopolitical Tightrope): ന്യൂഡൽഹിക്ക് ഇവിടെ കടുത്ത ഒരു നയതന്ത്ര പരീക്ഷണം നേരിടേണ്ടതുണ്ട്. അമേരിക്കയുടെ മധ്യസ്ഥതയിലുള്ള ഈ സമാധാന നീക്കങ്ങളെ സ്വാഗതം ചെയ്യുമ്പോഴും ഇറാനുമായുള്ള ആഴത്തിലുള്ള സാംസ്കാരിക ബന്ധം ഇന്ത്യ നിലനിർത്തുന്നു. അതേസമയം തന്നെ ഇസ്രായേലുമായുള്ള സാങ്കേതിക-പ്രതിരോധ പങ്കാളിത്തം ഇന്ത്യ ശക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. വാഷിംഗ്ടൺ, ടെൽ അവീവ്, ടെഹ്‌റാൻ എന്നിവർക്കിടയിലെ ഈ സങ്കീർണ്ണമായ അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര വൈദഗ്ദ്ധ്യത്തെ പരീക്ഷണവിധേയമാക്കുന്ന ഒന്നു കൂടിയാണ്.

അധികാര സമവാക്യങ്ങളിലെ വിള്ളലുകൾ

ചുരുക്കത്തിൽ, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾ ഇനി ഒരു ഒരൊറ്റ വൻശക്തിയുടെ മാത്രം കൈകളിൽ സുരക്ഷിതമല്ലെന്നാണ് സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡ് കരാർ തെളിയിക്കുന്നത്. വാഷിംഗ്ടണിന്റെ കർശനമായ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് ഇസ്രായേൽ സ്വന്തം നിലയിൽ മുൻകൂർ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുമെന്നും, വൻതോതിലുള്ള സാമ്പത്തിക ഇളവുകൾക്കായി ഇറാനിലെ സമുദ്ര പാതകളെ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ ടെഹ്റാന് സാധിക്കുമെന്നും വ്യക്തമായതോടെ ഈ മേഖലയിലെ അധികാരം വികേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.

​അന്തരിച്ച പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള ഖമേനിയുടെ ജൂലൈയിൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന മരണാനന്തര ചടങ്ങുകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ 60 ദിവസത്തേക്കായുള്ള സാങ്കേതിക തലത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, മേഖല ഇപ്പോഴും അങ്ങേയറ്റം ആശങ്കയിലാണ് നിൽക്കുന്നത്.

പ്രസിഡന്റ് ട്രംപ് വിഭാവനം ചെയ്ത ഈ “മനോഹരമായ സമാധാനം”, യാഥാർത്ഥ്യമാകണമെങ്കിൽ ഒന്നുകിൽ തങ്ങളുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത സഖ്യകക്ഷിയെ അടക്കിനിർത്താൻ വൈറ്റ് ഹൗസിന് കഴിയണം, അല്ലെങ്കിൽ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത ഈ നിഴൽ യുദ്ധങ്ങളുടെ അടിയൊഴുക്കുകൾ ഈ മേഖലയെ വീണ്ടുമൊരു പൂർണ്ണ യുദ്ധത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടും.

കൂടാതെ, ഈ താൽക്കാലിക കരാർ പ്രധാന തർക്കങ്ങൾക്ക് (ആണവ പരിശോധനകൾ, ഇസ്രായേലിന്റെ പങ്ക്, കൃത്യമായ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥകൾ) ശാശ്വത പരിഹാരം കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. ഈ കരാറിന്റെ ഭാവി ഈ ആഴ്ച നടക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക ഒപ്പുവെക്കലിനെയും അന്തിമ ഉടമ്പടിയിലെത്താൻ നടത്തുന്ന ചർച്ചകളെയും ആശ്രയിച്ചാണിരിക്കുന്നത്.