മാർത്ത എലിസ് ഗെൽഹോൺ

“നിർഭയരായ വനിതാ പത്രപ്രവർത്തകർ ” എന്ന പരമ്പരയിലെ അടുത്ത ലേഖനത്തിൽ, കെ. എ. ബീന പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത് വിഖ്യാത യുദ്ധമാധ്യമപ്രവർത്തകയായ മാർത്ത ഗെൽഹോണിനെയാണ്. യുദ്ധമുഖങ്ങളിലേക്ക് നിർഭയം കടന്നുചെന്ന്, അധികാരത്തിന്റെ അതിരുകൾ മറികടന്ന്, യുദ്ധത്തിന്റെ കെടുതികൾ അനുഭവിക്കുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ദുരിതങ്ങൾ ലോകത്തിനു മുന്നിലെത്തിച്ച പത്രപ്രവർത്തക.

യുദ്ധത്തിന്റെ ദുരിതമയവും ദുരന്തപൂർണ്ണവുമായ മുഖത്തെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം ലോകത്തോട് വിളിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടേയിരുന്ന യുദ്ധ റിപ്പോർട്ടറായിരുന്നു മാർത്ത എലിസ് ഗെൽഹോൺ.

ഏകദേശം അറുപത് വർഷം നീണ്ടുനിന്ന തന്റെ പത്രപ്രവർത്തന ജീവിതകാലത്ത് ലോകത്ത് നടന്ന നിരവധി പ്രധാന യുദ്ധങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളും നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുള്ള മാർത്ത എലിസ് ഗെൽഹോൺ (1908–1998) കഴിഞ്ഞ നൂറ്റാണ്ടിലെ യുദ്ധകാര്യ ലേഖികമാരിൽ പ്രധാനിയാണ്. രാഷ്ട്രീയവും സൈനികവുമായ വിഷയങ്ങൾക്കപ്പുറത്ത് യുദ്ധത്തിന്റെ ഇരകളായിത്തീർന്ന സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ദുരിതങ്ങൾ ലോകത്തിന് മുന്നിലെത്തിച്ചതിലൂടെയാണ് അവർ വ്യത്യസ്തയായത്. സ്പാനിഷ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധം മുതൽ വിയറ്റ്നാം യുദ്ധവും മധ്യ അമേരിക്കയിലെ സംഘർഷങ്ങളും വരെ യുദ്ധഭൂമികളിലൂടെ നിരന്തരം സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് മാർത്ത ഗെൽഹോൺ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.

1944-ലെ ഡി-ഡേ നോർമണ്ടി അധിനിവേശം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ സ്ത്രീയായിപ്പോയി എന്നതുകൊണ്ട് ഔദ്യോഗിക അനുമതി നിഷേധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഒരു ആശുപത്രിക്കപ്പലിൽ രഹസ്യമായി കയറിപ്പറ്റിയാണ് അവർ നോർമണ്ടിയിലെത്തിയത്. ജൂൺ ആറിന് നോർമണ്ടി അധിനിവേശം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ഗെൽഹോൺ ലണ്ടനിലായിരുന്നു. വിവരം അറിഞ്ഞ അവർ സതാംപ്ടണിലെത്തി അവിടെനിന്ന് നോർമണ്ടിയിലേക്ക് പുറപ്പെടുകയായിരുന്ന HMHS Prague എന്ന ആശുപത്രിക്കപ്പലിൽ കയറിപ്പറ്റി. നഴ്‌സുമാരെ അഭിമുഖം ചെയ്യാനാണെന്ന് പറഞ്ഞാണ് കപ്പലിൽ പ്രവേശിച്ചത്. കപ്പൽ പുറപ്പെട്ടശേഷം ഒരു കുളിമുറിയിൽ ഒളിച്ചിരുന്നു. ജൂൺ ഏഴിന് ഒമാഹാ ബീച്ചിനടുത്തെത്തിയപ്പോൾ മെഡിക്കൽ സംഘത്തോടൊപ്പം വാട്ടർ ആംബുലൻസിൽ കരയിലെത്തി പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ കപ്പലിലേക്ക് മാറ്റുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. നോർമണ്ടി അധിനിവേശത്തെ കരയിൽനിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഏക വനിതാ യുദ്ധലേഖികയായി അവർ മാറി.

മാർത്ത ഗെൽഹോണിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകൾ യുദ്ധത്തിന്റെ തന്ത്രങ്ങളെയോ സൈനിക വിജയങ്ങളെയോ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ളതായിരുന്നില്ല. ബോംബാക്രമണങ്ങളിൽ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾ, അഭയാർഥികളുടെ ദുരിതങ്ങൾ, പരിക്കേറ്റ കുട്ടികൾ, ഭയത്തിലും അനിശ്ചിതത്വത്തിലും ജീവിച്ചിരുന്ന സാധാരണ ജനങ്ങൾ—ഇവരെക്കുറിച്ചൊക്കെ അവർ എഴുതി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരുടെ ലേഖനങ്ങൾ വെറും വാർത്തകൾക്കപ്പുറത്ത് മനുഷ്യദുരിതത്തിന്റെ നേർച്ചിത്രങ്ങളായി മാറി.

പുരുഷന്മാർ ആധിപത്യം പുലർത്തിയിരുന്ന യുദ്ധറിപ്പോർട്ടിംഗ് രംഗത്ത് ധൈര്യത്തോടെയും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെയും മുന്നേറിയ ഗെൽഹോൺ പിന്നീട് വന്ന തലമുറകളിലെ വനിതാ പത്രപ്രവർത്തകർക്കു വലിയ പ്രചോദനമായി. സത്യത്തിനുവേണ്ടി നിലകൊള്ളുകയും അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്ത മാർത്ത ഗെൽഹോൺ ലോക പത്രപ്രവർത്തന ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ധീരയായ യുദ്ധലേഖകരിൽ ഒരാളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

ധൈര്യവും സത്യസന്ധതയും മാനവികതാബോധവും നിറഞ്ഞ മാർത്തയുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ യുദ്ധപത്രപ്രവർത്തനത്തിന് പുതിയൊരു മാനം തന്നെ നൽകി.

നോവലിസ്റ്റ്, യാത്രാവിവരണ എഴുത്തുകാരി എന്ന നിലകളിലും ഈ അമേരിക്കൻ പത്രപ്രവർത്തക പ്രശസ്തയാണ്.

സെന്റ് ലൂയിസിലെ ജോൺ ബറോസ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ മാർത്ത ഗെൽഹോൺ ബിരുദപഠനത്തിന് ഫിലഡൽഫിയയ്ക്കു സമീപമുള്ള ബ്രിൻ മോർ കോളേജിൽ ചേർന്നു. എന്നാൽ പത്രപ്രവർത്തകയാകണമെന്ന മോഹം കാരണം ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കാതെ കോളേജ് വിട്ടു. മാർത്തയുടെ ആദ്യ ലേഖനങ്ങൾ ദ ന്യൂ റിപ്പബ്ലിക് എന്ന മാസികയിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്.

1930-ൽ വിദേശ വാർത്താലേഖികയാകണമെന്ന ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ മാർത്ത ഫ്രാൻസിലേക്ക് പോയി. പാരീസിലെ യുണൈറ്റഡ് പ്രസ്സ് വാർത്താ ഏജൻസിയുടെ ഓഫീസിൽ ജോലി ചെയ്തു. ഏജൻസിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട ലൈംഗികാതിക്രമത്തെക്കുറിച്ച് പരാതിപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് ജോലി നഷ്ടമായി. തുടർന്ന് യൂറോപ്പിലെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് പാരീസിലെയും സെന്റ് ലൂയിസിലെയും പത്രങ്ങൾക്കായി ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി. അതോടൊപ്പം വോഗ് മാസികയ്ക്കായി ഫാഷൻ റിപ്പോർട്ടിംഗും നടത്തി.

ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ മാർത്ത ഗെൽഹോൺ സമാധാനവാദ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിച്ചു. ആ അനുഭവങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വാട്ട് മാഡ് പർസ്യൂട്ട് (What Mad Pursuit) എന്ന പുസ്തകം രചിച്ചു.

1932-ൽ അമേരിക്കയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ ശേഷം അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാങ്ക്‌ളിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റിന്റെ അടുത്ത ഉപദേഷ്ടാവായ ഹാരി ഹോപ്കിൻസിന്റെ കീഴിൽ ജോലി ചെയ്തു. അമേരിക്കയുടെ പ്രഥമ വനിതയായ എലീനർ റൂസ്‌വെൽറ്റുമായി ഗെൽഹോൺ അടുത്ത സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചു. റൂസ്‌വെൽറ്റ് കുടുംബത്തിന്റെ വൈറ്റ് ഹൗസ് അതിഥിയായും അവർ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

മഹാമാന്ദ്യത്തിന്റെ (Great Depression) ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രാജ്യത്തെ കരകയറ്റാനുള്ള പ്രസിഡന്റ് റൂസ്‌വെൽറ്റിന്റെ പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ച ഫെഡറൽ എമർജൻസി റിലീഫ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ (FERA) ഗെൽഹോണിനെ ഫീൽഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്ററായി നിയമിച്ചു. അമേരിക്കയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് മഹാമാന്ദ്യം സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിച്ചുവെന്ന് അവർ പഠിക്കുകയും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

നോർത്ത് കരോലിനയിലെ ഗാസ്റ്റോണിയയിലായിരുന്നു ആദ്യകാല അന്വേഷണങ്ങളിലൊന്ന്. പിന്നീട് പ്രശസ്ത ഫോട്ടോഗ്രാഫറായ ഡൊറോത്തിയ ലാങ്ങിനൊപ്പം ചേർന്ന് പട്ടിണിയനുഭവിക്കുന്നവരുടെയും വീടില്ലാത്തവരുടെയും ജീവിതകഥകൾ രേഖപ്പെടുത്തി. മാർത്തയുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ മഹാമാന്ദ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഔദ്യോഗിക സർക്കാർ രേഖകളുടെ ഭാഗമായി. അക്കാലത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രവേശനം എളുപ്പമല്ലാതിരുന്ന പല മേഖലകളിലേക്കും വിഷയങ്ങളിലേക്കും ധൈര്യത്തോടെ കടന്നുചെന്നുകൊണ്ട് മാർത്ത ഗെൽഹോൺ അന്വേഷണങ്ങൾ തുടർന്നു.

ഈ ഗവേഷണങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും പശ്ചാത്തലമാക്കിക്കൊണ്ട് 1936-ൽ അവർ ദി ട്രബിൾ ഐ ഹാവ് സീൻ (The Trouble I’ve Seen) എന്ന കഥാസമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

സ്വതന്ത്രവും പോരാട്ടവീര്യം നിറഞ്ഞതുമായ അവരുടെ സ്വഭാവം പലപ്പോഴും പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുമുണ്ട്. അഴിമതിക്കാരനായ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ചെയ്തികളിലേക്ക് ജനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നതിനായി FERA ഓഫീസിന്റെ ജനൽച്ചില്ലുകൾ തകർക്കാൻ തൊഴിലാളികളുടെ ഒരു സംഘത്തെ അവർ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ഈ സംഭവം വലിയ വിവാദത്തിന് വഴിതെളിച്ചു. ഗെൽഹോണിന് FERAയിലെ ജോലി നഷ്ടമായി.

മാർത്ത ഗെൽഹോൺ പത്രപ്രവർത്തക എന്നതിലുപരി സാമൂഹികനീതിക്കുവേണ്ടി പോരാടുന്ന ധീരയായ എഴുത്തുകാരിയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമായിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവുകളായി ഇത്തരം നിരവധി സംഭവങ്ങളുണ്ട്.

1936-ലെ ക്രിസ്മസ് അവധിക്കാലത്ത് കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഫ്ലോറിഡയിലെ കീ വെസ്റ്റിൽ എത്തിയപ്പോഴാണ് മാർത്ത ഗെൽഹോൺ പ്രശസ്ത അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാരനായ എർണസ്റ്റ് ഹെമിങ്‌വേയെ കണ്ടുമുട്ടുന്നത്. അടുത്ത വർഷം സ്പാനിഷ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ ഗെൽഹോൺ സ്പെയിനിലേക്ക് പോയി. കോളിയേഴ്‌സ് മാസികയ്ക്കുവേണ്ടിയായിരുന്നു അവരുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ. ഹെമിങ്‌വേയും യുദ്ധം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ സ്പെയിനിലെത്തി.

1937 മുതൽ സ്പാനിഷ് യുദ്ധമുന്നണിയിൽ നിന്ന് ഗെൽഹോൺ അയച്ച റിപ്പോർട്ടുകളിൽ യുദ്ധം മൂലം സാധാരണ മനുഷ്യർ അനുഭവിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകളും ദുരിതങ്ങളുമായിരുന്നു നിറഞ്ഞുനിന്നത്. 1937-ലെ ക്രിസ്മസ് അവർ ഹെമിങ്‌വേയ്‌ക്കൊപ്പം ബാഴ്‌സലോണയിൽ ആഘോഷിച്ചു.

യൂറോപ്പിൽ തങ്ങിയ കാലത്ത് ജർമ്മനിയിലെ അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലറുടെ ഉയർച്ചയെക്കുറിച്ചും അവർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 1938-ൽ മ്യൂണിക്ക് ഉടമ്പടി നിലവിൽ വരുന്നതിന് ഏതാനും മാസങ്ങൾ മുമ്പ് അവർ ചെക്കോസ്ലോവാക്യയിലുമുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷമുള്ള അനുഭവങ്ങൾ എ സ്ട്രിക്കൺ ഫീൽഡ് (A Stricken Field, 1940) എന്ന നോവലിൽ അവർ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഫിൻലാൻഡ്, ഹോങ്കോംഗ്, ബർമ്മ, സിംഗപ്പൂർ, ഇംഗ്ലണ്ട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും മാർത്ത ഗെൽഹോൺ യുദ്ധറിപ്പോർട്ടുകൾ ചെയ്തു.

1944 ജൂണിൽ നോർമണ്ടി ആക്രമണത്തെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഔദ്യോഗിക മാധ്യമ അംഗീകാരത്തിനായി ഗെൽഹോൺ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ വനിതാ പത്രപ്രവർത്തകർക്ക് നോർമണ്ടി ലാൻഡിംഗ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകിയിരുന്നില്ല.

ഗെൽഹോൺ പിന്മാറിയില്ല. ജൂൺ ആറിന് അധിനിവേശം ആരംഭിച്ചെന്നറിഞ്ഞ അവർ ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ തെക്കൻ തീരത്തെത്തി. ഫ്രാൻസിലേക്ക് പുറപ്പെടാൻ തയ്യാറായി നിന്നിരുന്ന ഒരു ആശുപത്രിക്കപ്പലിൽ നഴ്‌സുമാരെ അഭിമുഖം ചെയ്യാനാണെന്ന് പറഞ്ഞ് കയറി. കപ്പൽ പുറപ്പെട്ടശേഷം ഒരു കുളിമുറിക്കുള്ളിൽ ഒളിച്ചിരുന്നുകൊണ്ട് ഇംഗ്ലീഷ് ചാനൽ കടന്നു.

ജൂൺ ഏഴിന് ഒമാഹാ ബീച്ചിന് സമീപമെത്തിയ ഗെൽഹോൺ മെഡിക്കൽ സംഘത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന് പരിക്കേറ്റ സൈനികരെ രക്ഷപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. ഔദ്യോഗിക അനുമതിയില്ലാതെ യുദ്ധമേഖലയിൽ എത്തിയതിന് പിന്നീട് സൈനിക അധികൃതരുടെ നടപടിയും നേരിടേണ്ടിവന്നു. എന്നാൽ അതുകൊണ്ടൊന്നും അവർ പിന്മാറാൻ കൂട്ടാക്കിയില്ല.

യുദ്ധം അവരെ വീണ്ടും വീണ്ടും പുതിയ മുന്നണികളിലെത്തിച്ചു.

“എവിടെയൊക്കെ യുദ്ധം നടന്നിട്ടുണ്ടോ എനിക്ക് എത്തിപ്പെടാൻ പറ്റിയിടങ്ങളിലൊക്കെച്ചെന്ന് ഞാൻ അതിനെ പിന്തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരുന്നു”വെന്ന് പിന്നീട് അവർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

1945-ൽ സഖ്യസേന ഡാക്കൗ കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പ് മോചിപ്പിച്ച സമയത്ത് അവിടെയെത്തി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ആദ്യ പത്രപ്രവർത്തകരിൽ ഒരാളുമായിരുന്നു അവർ. നാസി ക്രൂരതകളുടെ ഭീകരത ലോകത്തിനു മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടിയ അവരുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ യുദ്ധപത്രപ്രവർത്തനത്തിലെ പ്രധാന രേഖകളായി മാറി.

മാർത്ത ഗെൽഹോണും എർണസ്റ്റ് ഹെമിങ്‌വേയും വർഷങ്ങളോളം അടുത്ത ബന്ധത്തിലായിരുന്നശേഷം 1940 നവംബർ 21-ന് വിവാഹിതരായി. എന്നാൽ ഈ ബന്ധം സംഘർഷഭരിതമായിരുന്നു. അവർ ദീർഘനാളുകൾ യുദ്ധമുന്നണിയിൽ ചെലവഴിക്കുന്നത് ഹെമിങ്‌വേയെ അസ്വസ്ഥനാക്കി. 1943-ൽ യുദ്ധം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ യൂറോപ്പിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ ഹെമിങ്‌വേ അവർക്കയച്ച സന്ദേശത്തിൽ ചോദിച്ചു:

“നീ ഒരു യുദ്ധവാർത്താലേഖികയാണോ, അതോ എന്റെ ഭാര്യയാണോ?”

ഗെൽഹോൺ പക്ഷേ തന്റെ പ്രൊഫഷൻ, അതിനേക്കാളേറെ അതിലേർപ്പെടാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായിരുന്നില്ല.

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ യൂറോപ്പിലേക്ക് പോകാനുള്ള ഗെൽഹോണിന്റെ ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഹെമിങ്‌വേ തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. വിമാനയാത്രയ്ക്കുള്ള അവസരം ലഭിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ നിറച്ച ഒരു ചരക്കുകപ്പലിൽ അപകടകരമായ യാത്ര നടത്തിയാണ് അവർ അറ്റ്ലാന്റിക് കടന്ന് ഇംഗ്ലണ്ടിലെത്തിയത്. അപ്പോഴേക്കും തങ്ങളുടെ ബന്ധം ഇനി മുന്നോട്ടുപോകാനാവില്ലെന്ന തീരുമാനത്തിലേക്ക് അവർ എത്തിയിരുന്നു.

1945 മാർച്ച് 1-ന് അവരുടെ വിവാഹമോചനം ഔദ്യോഗികമായി പൂർത്തിയായി.

ഗെൽഹോൺ ഒരിക്കലും “ഹെമിങ്‌വേയുടെ ഭാര്യ” എന്ന നിലയിൽ മാത്രം അറിയപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല. സ്വന്തം എഴുത്തിന്റെയും പത്രപ്രവർത്തനത്തിന്റെയും പേരിൽ അറിയപ്പെടണമെന്ന നിർബന്ധം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ അവർ പുലർത്തി. ഹെമിങ്‌വേയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു “അടിക്കുറിപ്പായി” തന്നെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനെ അവർ ശക്തമായി എതിർത്തിരുന്നു.

യുദ്ധമുന്നണികളിൽ ജീവൻ പണയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് സത്യം തേടിക്കണ്ടെത്തിയ അവർ ലോക പത്രപ്രവർത്തന ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ധീരയും സ്വതന്ത്രയുമായ വനിതാ വാർത്താലേഖകരിൽ ഒരാളായി ഇന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷവും മാർത്ത ഗെൽഹോൺ പത്രപ്രവർത്തനം തുടർന്നു. 1960-കളിലും 1970-കളിലും വിയറ്റ്നാം യുദ്ധവും അറബ്–ഇസ്രായേൽ സംഘർഷങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 1966-ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ നിന്ന് ദ ഗാർഡിയനു വേണ്ടി അവർ ആറു റിപ്പോർട്ടുകൾ എഴുതി. പിന്നീട് ദക്ഷിണ വിയറ്റ്നാമിൽ പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള മാധ്യമ അംഗീകാരം അധികൃതർ നിഷേധിച്ചു.

എഴുപതാം വയസ്സ് പിന്നിട്ട ശേഷവും അവർ പത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചില്ല. 1980-കളിൽ മധ്യ അമേരിക്കയിലെ എൽ സാൽവദോർ, നിക്കരാഗ്വ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ യുദ്ധങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ അവർ യാത്ര ചെയ്തു.

1989 ഡിസംബറിൽ അമേരിക്ക പനാമയിൽ നടത്തിയ സൈനികാക്രമണത്തിനു പിന്നാലെ ഗെൽഹോൺ പനാമയിലെത്തി. പനാമ സിറ്റിയിലെ ദരിദ്രപ്രദേശങ്ങളിലെ വീടുകളിൽ കയറിയിറങ്ങി അമേരിക്കൻ ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതോ പരിക്കേറ്റതോ ആയ സാധാരണ മനുഷ്യരെക്കുറിച്ച് അവർ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. യുദ്ധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ആഘാതം വന്നുപതിക്കുന്നത് സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തിലാണെന്ന് തെളിയിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു അത്. അവരുടെ The Invasion of Panama 1990-ൽ Grantaയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1990-കളുടെ തുടക്കത്തോടെ പ്രായവും കാഴ്ചശക്തിയിലുണ്ടായ തകരാറും യാത്രകളെ കൂടുതൽ ദുഷ്കരമാക്കി. തിമിര ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കുശേഷം അവരുടെ കാഴ്ചശക്തി ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു. 1990-കളിൽ ബാൽക്കൻ മേഖലയിൽ നടന്ന യുദ്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ തനിക്ക് പ്രായമേറിപ്പോയെന്ന് അവർ തുറന്നു പറഞ്ഞു.

എന്നിട്ടും എഴുത്ത് അവസാനിപ്പിച്ചില്ല. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് ബ്രസീലിലെ തെരുവുകുട്ടികളുടെയും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അവർ ദീർഘമായ ഒരു റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കി. കാഴ്ചശക്തി വളരെ കുറഞ്ഞിരുന്ന സമയത്ത് സ്വന്തം കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ പോലും വായിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലായിരുന്നിട്ടും അതീവ പ്രയാസങ്ങൾ തരണം ചെയ്താണ് അവർ ഈ റിപ്പോർട്ട് പൂർത്തിയാക്കിയത്.

മാർത്ത ഗെൽഹോണിന്റെ പ്രധാന കൃതിയായ ദി ഫേസ് ഓഫ് വാർ (The Face of War, 1959) വിവിധ യുദ്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ റിപ്പോർട്ടുകളുടെയും ലേഖനങ്ങളുടെയും സമാഹാരമാണ്.

ദി ലോവസ്റ്റ് ട്രീസ് ഹാവ് ടോപ്സ് (The Lowest Trees Have Tops, 1967) രാഷ്ട്രീയഭീതിയും മക്കാർത്തി കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും പശ്ചാത്തലമാക്കിയ നോവലാണ്. ട്രാവൽസ് വിത്ത് മൈസെൽഫ് ആന്റ് അനദർ (Travels with Myself and Another, 1978) ലോകസഞ്ചാര അനുഭവങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യാത്രാവിവരണമാണ്. ഹെമിങ്‌വേയാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ ശീർഷകത്തിലെ “Another”. ദി വ്യൂ ഫ്രം ദി ഗ്രൗണ്ട് (The View from the Ground, 1988) യുദ്ധറിപ്പോർട്ടുകൾക്കപ്പുറമുള്ള അവരുടെ പത്രപ്രവർത്തന രചനകളുടെ സമാഹാരമാണ്.

മാർത്ത ഗെൽഹോണിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അവരുടെ നിരന്തരമായ സഞ്ചാരമായിരുന്നു. ഒരു നാടോടിയുടെ ആത്മാവായിരുന്നു അവരുടേത്.

ഏതെങ്കിലും ഒരു സ്ഥലത്ത് സ്ഥിരതാമസമാക്കാൻ അവർക്ക് ഒരിക്കലും താത്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ മാറിമാറി താമസിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ മനുഷ്യരെയും കഥകളെയും അനുഭവങ്ങളെയും അവർ തേടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

“വീട്” എന്നത് ഗെൽഹോണിന് വെറുമൊരു കെട്ടിടമോ മേൽവിലാസമോ ആയിരുന്നില്ല. പുതിയ മനുഷ്യരെയും കഥകളെയും അനുഭവങ്ങളെയും തേടിയുള്ള യാത്രകളായിരുന്നു അവരുടെ യഥാർത്ഥ വീട്.

മാർത്ത ഗെൽഹോൺ ഒരു യുദ്ധവാർത്താലേഖിക മാത്രമല്ല, ലോകത്തിന്റെ വേദനകളെ സ്വന്തം കണ്ണുകളിലൂടെ നേരിട്ടു കണ്ട് ആ കാഴ്ചകളെ സ്വന്തം വാക്കുകളിലൂടെ രേഖപ്പെടുത്തിവെച്ച അപൂർവ മനുഷ്യസ്നേഹിയായിരുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും ധീരയും സ്വതന്ത്രയുമായ വനിതാ പത്രപ്രവർത്തകരിൽ ഒരാളായി അവർ ഇന്നും ലോകചരിത്രത്തിൽ അനശ്വരയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഈ പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ഭാഗം വായിക്കാൻ

ഈ പരമ്പരയിലെ രണ്ടാം ഭാഗം വായിക്കാൻ

ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാം ഭാഗം വായിക്കാൻ